X
تبلیغات
دانشجو

دانشجو
با سلام به بازدید کننده عزیز

مبحث مربوط به حشرات تمام شده و حالا سعی در این دارم که یک دوره آموزشی خط بریل(خط نوشتاری نابینایان) را در وبلاگم برای دوستداران و علاقهمندانی که مایلند راز و رمز این خط را بدانند بگذارم .

[ یکشنبه یکم اردیبهشت 1387 ] [ 17:42 ] [ پریسا ]

راسته قاب بالان

COLEOPTERA

قاب بالان بالغ با داشتن بالهای سخت روئی به نام بالپوش که در پشت شکم خط مستقیم طولی بوجود می آورند از سایر راسته ها تمیز داده میشوندبالهای عقبی قاب بالان غشائی هستندکه زیر بالپوشها تا می خورند قسمتی از بدن که زیر بالپوشهاست معمولا" نرم و غشائی می باشد و سر و سینه و قسمتهای بیرون از بالپوش سخت هستند و پوست ضخیم دارند.

قطعات دهانی قاب بالان ساینده است .

سر قاب بالان دارای اسکلت کیتینی سخت است. ومعمولا" شاخکهای قاب بالان یازده بندی است و به اشکال نخی،سنجاقی و چماقی است. راسته قاب بالان را به دو زیر راسته آدفاژ(Adephagaپلی فاژ(Polyphga) تقسیم می نمایند :

 

الف :کلید شناسایی خانواده های قاب بالان زیر راسته آدفاژ

ADEPHAGA

۱-خاکزی ،با موهای بزرگ حسی روی سطح بدن . تهیگاه عقبی بطرف بالپوش کشیده نشده. شاخکها ضخیم و مودار .(Rhysodidae)

۲- آبزی ، بدون موهای بزرگ حسی روی بدن . تهیگاه عقبی بطرف بالپوشها کشیده شده .هریک از چشمهای مرکب به دو قسمت نیمه بالایی و پایینی تقسیم شده اند . پاهای وسطی و عقبی به عضو پارو مانند کوتاه و پهن مبدل شده اند .(Gyrinidae)

۳- شاخکها باریکتر . بالپوشها بدون نقطه های مرتب و فرورفته . شاخکها بالای سر و در جلوی چشمها (Cicindellidae)

_بالپوشها معمولا" با نقطه هایی در ردیفهای منظم . شاخکها در کنار سر بین آرواره ها و چشمها قرار دارند .(Carabidae)

۴-مشخصات فوق را ندارند . بالپوشها با ردیفهای فرورفتگی طولی . تهیگاه پاهای عقبی به صفحات بزرگی تبدیل شده . طول حشره کمتراز ۶میلیمتر .

(Haliplidae)

۵-بالپوشها نقوش فوق را ندارند.تهیگاه پاهای عقبی به صفحات بزرگی مبدل نشده است . حشرات معمولا" بزرگتر از ۶میلیمتر .چشمها برجسته و از کاسه در آمده

(Hygrobiidae)

_چشمهابرجسته و ازکاسه درآمده نیست سرکروی تراست.(Dytiscyidae)

 

ب: کلید شناسایی بالا خانواده های قال بالان زیر راسته پلی فاژ

POLYPHGA

۱-      سر کم وبیش در قسمت جلو طویل شده و به شکل خرطوم درآمده که قطعات دهانی در نوک آن قرار دارند در غیر این صورت ، حشرات استوانه ای و کوچک که بالپوشها در انتهای بدن فرورفتگی Wشکلی دارد. شاخکها معمولا" زانویی و چماقی ، مفصل اول شاخک می تواند در شیاری روی خرطوم جای بگیرد.(Curculionoidea)

۲-      حشرات مشخصات فوق را ندارند. شاخک ۹تا۱۱بندی .بندهای انتهایی تعداد ۳ تا ۷  ورق پهن تولید می کنند.(Scarabaeoidea)

۳-شاخک ورقی نیست ، اگر سه بند آخر کمی بزرگتر ورقی شکل باشند ، بند هشتم از بند هفتم کوچکتر است ، و یا کوکسای پای عقب حفره ای دارد که ران در آن جا می گیرد . شاخک کوچک و معمولا" پالپهای آرواره زیری بیشتر از شاخکها جلب توجه می کنند. انتهای شاخک برجستگی کوچکی دارد .(Hydrophiloidea)

۴-شاخک کوچک نیست و همیشه بزرگتر از پالپهای آرواره زیری است ،پنجه پاها چهار بندی که بند چهارم کوچکتر است . شاخکها چماقی نیست .

(Chrysomeloidea)

۵-تمام پنجه پاها چهاربندی نیستند ، اگر باشند شاخکها چماقی است .پهنای سر تقریبا" برابر با پهنای سینه است . شاخک ده بندی که دو بند آخر برآمده تر و ضخیمتر است . حشرات ریزتر از ۵میلیمتر هستند.(Dascilloidae)

۶-مشخصات فوق را ندارند. حشرات طویل با پاهای دراز و بدن نرم . پنجه ها ۵،۵،۵ بندی . شاخک نخی یا شانه ای . گاهی بدون بال .موهای خار مانند برجسته روی قفسه سینه و لبه بالپوشها دارد . بالپوشها غالبا" نوار یا لکهای مشخصی دارند و یا به رنگهای فلزی . همیشه کاملا" بالدار .(Cleroidea)

۷-پنجه ها خیلی طویل۵/۱ و باریک . بدن کم و بیش استوانه ای . شاخکها کوتاه و دندانه دار .در نرها آرواره زیر مشخص است. (Lymexyloidea)

_ پنجه ها کوتاه و پهن تر . بدن پهن یا کاملا" استوانه ای نیست . گاهی یک مفصل به آخر مانده پنجه تقریبا" در زیر برجسته می شود .حشرات باریک که نوک بالپوشها کم و بیش پهن یا چهار گوش شده است (Cantharoidea)

_حشرات کروی یا پهن تر است و نوک بالپوشها کمی تیز است .(Dascilloidea)

۸-نوک بالپوشها پهن وبالپوشها کوتاه که لااقل سه مفصل انتهای شکم را نمی پوشاند . شاخکها معمولا" چماقی نیست .پنجه ها بدون برجستگیهای جانبی.

(Staphylinoidea)

۹-بالپوشها معمولا" روی مفاصل شکم را می پوشانندو فقط گاهی روی یک یا دو مفصل آخر باز می ماند . اگر روی بیش از سه بند شکم باز بماند شاخکها چماقی . حشرات سیاه و سخت و براقی هستند که انتهای پهن بالپوش آنها روی یک تا دو مفصل شکم را نمی پوشاند. شاخکها معمولا" زانویی و نوک آن چماقی . پنجه ها بدون برجستگی جانبی مشخص . (Histeroidea)

۱۰-مشخصات فوق را ندارند . اگر بالپوش روی یک یا دو مفصل آخر شکم را بپوشاند معمولا" یک مفصل به آخر مانده پنجه برجستگی جانبی دارد. کوکسای پای عقب حفره مشخص دارد .

۱۱-شاخکها معمولا" چماقی نیستند. کوکسای پای جلویی با برآمدگی . زاویه قسمت عقبی مفصل اول سینه حاده نیست. مفصل اول سینه مانند دودکش یا کوهان  روی سر قرار دارد. شکل سه بند نوک شاخکها با بقیه آنها متفاوت است .

(Bostrychoidea)

۱۲-کوکسای پای جلویی عرضی یا مدور ولی بدون برآمدگی . زاویه قسمت عقبی مفصل اول سینه معمولا" حاده ، حشرات کوتا ه و پهن . شاخکها پهن

 (Dryopoiidea)

۱۳-مشخصات فوق را ندارند حشرات کوتاه و تخم مرغی ، نیمه کروی و روی بدن آنها مودار است . (Byrrhoidea)

_مشخصات فوق را ندارند و اگر شکل آنها مشابه فوق باشد روی بدن موی زیاد ندارد. سر کاملا"  به قفسه سینه چسبیده . شاخکها معمولا" کوتاه و دندانه ای . عموما" از بالا کم و بیش بدون مو بنظر میرسند(Buprestoidea)

_سر کمتر به قفسه سینه ارتباط دارد. شاخکها طویلتر .سطح پشتی بدن غالبا" مودار ولی همیشه مشخص نیست. (Elateroidea)

۱۴-شاخکها چماقی و کوکسای پای عقب حفره دارکوکسا یا قاعده پاهای وسطی از یکدیگر فاصله زیادی دارندبالپوشها خطوط مشخصی دارند.(Byrrhoidea)

_کوکسا یا قاعده پاهای وسطی از یکدیگر فاصله زیادی ندارند. بالپوشها معمولا" مخطط نیستند. (Dermestoidea)

۱۵-کوکسای پای عقب دارای حفره نیست. درغیر این صورت طول حشره کمتر از ۵/۱میلیمتر ، مفصل اول سینه معمولا" مانند دودکش روی قسمتی ازسررا

 می پوشاندتعداد بندهای پنجه پاها ۵،۵،۵ است. (Bostrychoidea)

_شکل مفصل اول سینه متفاوت است. در غیر این صورت تعداد بندهای پنجه پاها ۴،۴،۴ شاخکها نخی . تعداد بند پنجه پاها ۵،۵،۵ که بند پنجم و ناخنها بزرگ هستند.

 (Dryopoidea)

۱۶-شاخکها معمولا" نخی نیستند.درغیراین صورت بندهای پنجه ها مشخصات  فوق را ندارند. کوکسای پاهای جلویی با برآمدگی . موهای برجسته و خارشکل روی برخی از قسمتهای بدن دارند. بالپوشها کاملا" روی شکم را می پوشانند .(Cleroidea)

۱۷-کوکسای پاهای جلویی بدون برآمدگی . در غیر این صورت بالپوشها کوتاهتر از شکم و یا بدون موهای برجسته و خارشکل.

_کوکسای پای جلویی کاملا" برجسته . شاخک با چماقی که غالبا" شامل بندهای ۴و ۵هم میشود . (Staphylinoidea)

_کوکسای پای جلویی بدون برآمدگی غالبا" عرضی یا مدور . هرگاه برآمده باشد پنجه پاهای عقبی چهار بندی است. چماق روی شاخک ، اگر موجود باشد ندرتا" با بیش از سه بند (Cucujoidea)

 

 

                                       راسته بال تاب خورده ها

STREPSIPTERA

حشرات بسیار ریزی هستند که در حالت نوزادی غالبا" انگل سایر حشرات میباشند. نرهای بالغ زندگی آزاد دارند. بال جلویی آنها به عضو هالتر مانند شبیه به بالهای عقبی دو بالان تبدیل شده است . بالهای عقبی پهن و غشایی و با رگبال کمی است. ماده های بالغ کرم مانند هستند و معمولا" داخل بدن میزبان باقی میمانند .

چهارصد گونه از این حشرات شناخته شده که تمامی آنها زندگی انگلی دارند.

طول نرها کمتر از چهار میلیمتر است و غالبا" قهوه ای رنگ میباشند. در دو طرف سر نر چشم های مرکب برجسته ای قرار دارد. شاخکها ۴ تا ۷ بندی و ضخیم هستند که قسمتی از این بندها به صورت مهمیزی درآمده و ظاهرا" شاخک را دو تا سه شاخه ای جلوه می دهند . دو مفصل اول سینه و قطعات دهانی این حشرات خیلی کوچک شده اند. مفصل سوم سینه به علت رشد زیاد بال بزرگ می باشد و طول آن تقریبا" برابر با نصف طول بدن است.

حشرات ماده بالغ شبیه لاروهای بدون چشم و پا و شاخک هستند که داخل پوست لارو سایر حشرات زندگی می نمایند. معمولا" سر و سینه ماده ها از ناحیه غشایی بین مفاصل شکم بیرون قرار میگیرد. به نظر میرسد به علت انگلی شدن لاروهای حشرات توسط بال تاب خورده ها پروانه ها و مخصوصا" زنبورهای جنس Halictus و Andrenaعقیم شوند . بعضی از انواع این حشرات در مبارزه بیولوژیک و کم کردن جمعیت آفات اهمیت دارد.

شکم حشرات که توسط بال تاب خورده ها انگلی میشوند متورم 

 می گردد.                                                                                                                           

 

 

                                                                                 
[ جمعه بیست و سوم فروردین 1387 ] [ 11:37 ] [ پریسا ]

ب:کلید شناسایی خانواده های مهم زیر راسته آپوکریتا

APOCRITA

کلید زیر برای شناسایی زنبورهای بالغ و بالدار تهیه شده است .تعداد زیادی از زنبورهای این زیر راسته بدون بال هستند که فقط مورچه های بی بال به فراوانی بنظر اشخاص عادی می آیند .مورچه های بی بال را می توان از روی شاخک زانویی و ناحیه باریک شکم بدون استفاده از این کلید شناخت.

1-      قسمت باریک شکم به بالای قفسه سینه متصل است

Evanioidea)

2-      قسمت باریک شکم نزدیک پایین قفسه سینه به آن اتصال داردوشاخک طویل و بیش از 16بند دارد. روی لبه بال جلویی لکه دارند. سلول کوستال عریض است.(Trigonaloidea)و اگر سلول کوستال حذف شود

 (Ichneumonoidea)

3-      شاخک کوتاهتر و کمتر از 16بند دارد .روی لبه بال جلویی غالبا" لکه ندارد.غالبا" رگ یا ناحیه آنال در بال عقب ندارد ،حشرات بسیار کوچک .در قاعده شکم یکی دو مفصل خیلی باریک و پولک ماننددارد.(Formicoidea)

4-      غالبا" رگ یا ناحیه آنال در بال عقب دارند، ولی گاهی نامشخص ، حشرات متوسط تا بزرگ شامل زنبور عسل و زنبور خرمایی.بال عقب سلول بسته ندارد.Bethyloidea)

5-      قسمت باریک قاعده شکم مشخصات فوق را نداردو قسمت باریک قاعده شکم از دو پهلو به هم فشرده شده و بنداول شاخک کوتاه ،شاخکها زانویی نیستندCynipoidea)

6قسمت باریک قاعده شکم از دوپهلو به هم فشرده نشده ،اولین بند شاخک طویل ، شاخکها زانویی .قطعه کتینی روی بند اول سینه (Pronotum)تا ناحیه برآمدگی قاعده بال (Tegula)ادامه دارد .(Proctototrupoidea)               

 

 _قطعه کیتینی روی بند اول سینه تا ناحیه برآمدگی قاعده بال ادامه ندارد بالها باریک ،موهای لبه بال طویل خانواده( Mymaridae)

 

 موهای لبه بال با طول کم پنجه پا سه بندی خانواده( Trichogrammatide)

 

 _لبه بال بدون مو شکم غالبا" مثلثی شکل خانواده( Pteromalidae)

 

7-بال عقب یک تا چند سلول بسته دارد . قطعه کیتینی روی بند اول سینه تا ناحیه برآمدگی قاعده بال ادامه دارد .بالهای جلویی هنگام استراحت بطور طولی تاخوردگی دارند ،چشمهای مرکب دندانه های مشخصی دارند.

 

8_ قطعه کتینی روی بند اول سینه به ناحیه برآمده قاعده بالها نمی رسد ولی بصورت قطعه هایی روی اولین سوراخهای تنفسی قرار می گیرند.پنجه پای عقب پهن و غالبا" مودار است.(Apoidea)

_پنجه پای عقب پهن نیست.(Sphecoidea)

 

9_بالهای جلویی هنگام استراحت تاخوردگی ندارند. چشمها معمولا" بدون دندانه ،پاها مخصوصا" ران عقبی طویل،(Pompilodea)  پاها معمولا"کوتاه و ضخیم است .

(Scolioidea)

 

[ جمعه شانزدهم فروردین 1387 ] [ 10:48 ] [ پریسا ]

کلید شناسایی خانواده های بال موداران

TRICHOPTERA

۱-حشرات بسیار کوچک و مودار.(Hydroptilidae)

- حشرات بطول متوسط و موی بدن و لبه بال کوتاهتر. پالپ آرواره های زیری پنج بندی. بند آخر پالپ آرواره ها طویلتر از مجموع طول سایر بندها . چشم ساده دارند.

(Philopotamidae)

 

۲-پالپ آرواره های زیری کمتر از پنج بند دارد(نرها) پالپ آرواره زیرین چهار بندی .(Phryganeidae)

- پالپ آرواره زیرین با کمتر از چهار بند . پالپ آرواره زیرین با سه بند بی مو یا کم مو. ساق پای جلویی بدون مهمیر (Limnephilidae)

_ پالپ آرواره زیرین با دو یا سه بند مودار . ساق پای جلویی دو مهمیز دارد .

 (Sericostomatidae)

۳-بند آخر پالپ آرواره برابر یا کوتاهتر از مجموع طول سایر بندها . چشم ساده دارند. دو مفصل قاعده پالپ آرواره های زیری کوتاه و ضخیم و بند سوم طویل و باریک و بدون سلول دیسکوئیدال. (Rhyacophilidae)

- سلول دیسکو ئیدال دارند(Glossosmatidae)

۴- چشم ساده ندارندساق پای جلویی سه مهمیز دارد( Polycentropid )

- ساق پای جلویی کمتر از سه مهمیز دارد . اولین شاخه چنگال روی بال موجود است.(Hydropsychidae)

- اولین شاخه چنگال وجود ندارد . (Psychomyidae)

 

۵-مفصل دوم قاعده پالپ آرواره زیری بلندتر از مفصل اول.ساق پای جلویی با دو مهمیز .(Phryganeidae)

- ساق پای جلویی با یک مهمیز (Limnephilidae)

۶- شاخک تسبیحی و دندانه بین بندها نمایان (Odontoceridae)

-شاخک بدون دندانه و نخی . طول شاخک بیشتر از طول بالها . ساق پای عقب دو مهمیز دارد . (Leptoceridae)

-طول شاخک برابر یاکوتاهتر از طول بالها وشاق پای عقب سه تا چهار مهمیز دارد

.(Seriocostomatidae)

۷- طول حشره با بالهای باز بیش از ۱۲میلیمتر .مهمیز روی پاها ۲-۴-۴ .

(Molannidae)

- طول حشره با بالهای باز کمتر از۱۲ میلیمتر مهمیز روی پاها ۲-۲-۴

(Beraeidae)

 

 

راسته دو بالان

DIPTERA

مگسهاو پشه ها

 

انواع حشرات این راسته فقط دو بال غشایی روی بند دوم سینه دارند که این بند از سایر بندها رشد بیشتری کرده است . بالهای روی بند سوم سینه تبدیل به ضمائمی شبیه به نوار کوتاهی شده که اصطلاحا" آنها را هالترها

خوانده اند. تعداد کمی از دوبالان که گاهی انگل خارجی بدن هستند ، بالدار نمی باشند .

قطعات دهانی دو بالان برای مکیدن خون و یا لیس زدن مناسب است . برخی از مگس ها ظاهرا" شبیه زنبورها هستند. تشابه ظاهری بین مگس و زنبور غالبا" از نظر رنگ بدن است . و هرگاه بالها را از نزدیک معاینه کنید تفاوت آنها با زنبورها که چهار بال دارند معلوم میشود .

پشه ها در مقایسه با مگس ها جثه کوچکتری داشته و بدن انها باریکتر است . پشه ها غالبا" خونخوار میباشند و معمولا" شبها تغذیه میکنند. مگسها جثه بزرگتری دارند ، بدن آنها نیز پهن و چاقتر از پشه هاست و معمولا"روزها از خون یا کثافات تغذیه مینمایند. بعضی از پشه ها غده هایی به نام گال روی گیاهان به وجود می آورند و لارو برخی از مگس ها به ریشه پیاز و گندم و سبزیجات صدمه میزنند. روی بال برخی از دو بالان مگس مانند نوارها و لکه های رنگی و مشخصی وجود دارد که به آنها مگس میوه میگویند که لارو آنها میوه ها را کرمو میکنند.سر مگسها کروی ،بزرگ و متحرک است  که در دو طرف آنها چشمهای مرکب درشتی قرار دارد. چشمهای مگسهای نر معمولا" بزرگتر از ماده ها است. پشت سر مگس معمولا" سه عدسی  چشم ساده دیده میشود . ولی برخی از خانواده ها چشم ساده ندارند . مگسها معمولا" در روی پیشانی شاخکهای کوچک مودار و سه بندی دارندکه زیر آن صورت مگس قرار دارد. شیار خمیده ای بالای شاخک قرار دارد که وجود یا عدم وجود این شیار و شکل شاخک در شناسایی دو بالان اهمیت دارد.

    دهان دو بالان تفاوت زیادی با ملخها و لارو پروانگان دارد . روی کانالهای        مکیدن مایعات یا خرطوم دهان دوبالان را لب رویی (Labrum) می پوشاند . کف کانال غذایی قطعه زبان شکل (Hypopharynx)است که سوراخ غده بزاقی در این قسمت باز می شود . آرواره های بالا و پایین فقط در بعضی از دو بالان خونخوار مانند پشه و خرمگس وجود دارد که به صورت تیغه های تیزی در آمده . پالپ آرواره زیرین در تمام دو بالان دیده میشود . لب زیرین (Labium)به اشکال مختلف درآمده است و در پشه مانند ها به صورت غلاف یا ناودانی که تیغه های آرواره در آن قرار دارد میباشد . در مگس مانندها لب زیرین خرطوم لوله ای شکل است که از وسط تا می خورد. معمولا" لبه انتهای آزاد لوله خرطوم باد کرده و ضخیم است . این لبه ها در مگس خونخوار کوچکتر از مگسهای لیسنده است. در پشه ها لب زیرین به صورت ناودانی آرواره های تیز و میله مانند را در خود نگه میدارد. آرواره های خرمگسها خنجرمانند است و نوک لب زیرین قطعه اسفنج مانندی دارد که خون را از زخم های خنجر ارواره ها به حلق می کند.

طرز قرار گرفتن مو های سر و سینه مگس ها برای شناسایی آنها از یکدیگر اهمیت فوق العاده ای دارد. موهایی که در تشخیص مگسها اهمیت دارند در روی سر در سه ردیف اصلی قرار دارندو یک ردیف در پیشانی و کنار چشم مرکب ، تعدادی روی فرق سر و تعدادی هم کنار چشمهای ساده هستند. ضمنا" چند موی کوچک و تعدادی موی بزرگ که به طرف یکدیگر تمایل پیدا میکنند روی دهان قرار دارد .

طرز قرار گرفتن رگبالها نیز به شناسایی خانواده دو بالان کمک میکند . قاعده پایینی بالهای برخی از مگسها سه ناحیه مشخص دارد . در خانواده های Tipulidae-Tabanidae-Rhagionidaeرگبالها نسبتا" کامل هستند .بسیاری از رگبالهای پشه های مولد گال گیاهان حذف یا کمرنگ شده اند .

 

 

                                کلید شناسایی خانواده مهم پشه های زیر راسته نماتوسرا

NEMATOCERA

۱-پشه های بسیار ریز ، بدن از مو پوشیده شده .

- پشه ها درشت تر و بدن آنها موی کمی دارد . دو رگ آنان به لبه بال میرسند.

روی سینه شیار هفت مانند دارند. چشم ساده دارند. (Trichoceridae)

- چشم ساده ندارند (Tipulidae)

۲-حد اکثر فقط یک رگ آنان به لبه بال می رسد . روی سینه شیار مانند ندارند ، چشم ساده دارند ، نوک ساق پا مهمیز دارد. روی بال سلول دارند. شاخک ها کوتاه و زیر چشم ها قرار دارند .

۳-ساق پا مهمیز ندارد ، شاخک ها کوتاه ، بالها عریان و رگهای جلویی آنها ضخیم تر .(Scatopsidae)

- شاخکها بلندتر و بندها متمایز . لبه بالها مودار ، رگبالها کم شده ، رگبالهای جلویی ضخیم نیستند . (Cecidomyiidae)

۴- حدود ده رگبال یا بیشتر به لبه بال میرسند . ساق پا مهمیزدار روی سینه شیار uمانند دارد . (Ptychopteridae)

۵- حدود هشت رگبال یا کمتر به لبه بال میرسند. بالها پهن ، شاخکها عریان . حد اقل شش رگبال به لبه بال میرسد.

  

 

مشخصات زیر راسته های براکی سرا و سیکلورهافا

BRACHYCERA- CYCLORRHAPHA

شاخکهای این دو زیر راسته از دو بالان کوتاه و بین سه تا هفت بند دارندو طول آنها از طول سینه کمتر است. بند سوم شاخک معمولا" بزرگتر از دو بند قاعده است . در انتهای بند سوم شاخک عموما" زائده ای دارند که خود از دو تا چهار بند کوچک تشکیل شده است . زیر راسته براکی سرا حدود چهارده خانواده دارد که غالبا" شکاری یا خونخوار میباشند. برخی از انواع این دو بالان انگل تخم و یا لارو حشرات دیگر می باشند . خرمگسها از خانواده (Tabanidae)بیش از دو هزار گونه دارند که از خون دام ها تغذیه می کنند. برخی از آنها خیلی بزرگ هستند و حشرات دیگر را شکار می نمایند. بدن مگس های خانواده (Bombyliidae)از مو پوشیده شده و ظاهرا" شبیه زنبورهاست و خرطوم نسبتا" طویلی دارندو لارو آنها انگل زنبورها و یا کپسول تخم ملخ هاست.

در زیر راسته سیکلورهافا شاخک ها فقط سه مفصل دارند که روی مفصل سوم یک مو قرار دارد. مفصل اول شکم این مگسها کوچک است و در مگس خانگی فقط مفاصل دوم تا پنجم شکم قابل رؤیت هستند. مفاصل ششم تا دهم شکم دستگاه تناسلی ماده را تشکیل می دهند که به صورت لوله ای در داخل شکم قرار میگیرند. که با فشار دادن انگشت بر روی شکم این لوله از داخل بدن بیرون می آید.

کلید شناسایی خانواده های مهم ککها

SIPHONAPTERA

۱-      قسمت داخلی تهیگاه (coxa) دارای یک ردیف خارهای کوتاه است.

(Pulicidae).

۲-      قسمت داخلی تهیگاه خار ندارد .لبه پشت مفصل دوم سینه (Metanotum)بدون خار.(Hystrichopsyllidae)

۳-      لبه پشت مفصل دوم سینه با خارهای بسیار کوچک . شیار قرار گرفتن شاخک قوی دارند.

۴-      رنگ عمومی ککها قهوه ای است و معمولا"انگل خارجی است .

۵-      سر کک کاملا" چسبیده به سینه است و بجای چشم مرکب دو چشم ساده بزرگ در دو طرف سر دارند.انواع ککها را می توان از طرز قرار گرفتن موهای شانه مانند پشت بدن تشخیص داد.

 

راسته بال غشائیان

HYMENOPTERA

(زنبورها و مورچه ها)

 

تعداد خانواده و گونه های حشرات این راسته فوق العاده زیاد است .تاکنون بیش از صد هزار گونه از این راسته تشخیص داده شده است . حشرات این راسته را به دو زیر راسته تقسیم میکنند:

الف_کلید شناسایی خانواده های مهم زیر راسته سیم فیتا SYMPHYTA

۱-پایه شاخکها زیر چشمهای مرکب قرار دارد.بال عقبی سلول بسته ندارد.

-پایه شاخکها بین چشمهای مرکب قرار دارد . بال عقبی حداقل یک سلول بسته دارد.شاخک فقط سه بندی است که بند سوم خیلی طویل میباشد.(Arcgidae)

- شاخک بیش از سه بند دارد. شاخکها سه بند معمولی در پایه دارند و نوک بند سوم طویل با زائده نخ مانندی ادامه پیدا می کند . طول بدن کمتر از ۵  میلیمتر

 (Xyelidae)

۲-شاخکها مانند بالا نیستند، طول بدن بیش از ۵میلیمتر است،برآمدگیهای کوچکی در پشت سینه بعد از سپرچه دارند. شاخک سنجاقی یا چماقی است .

(Cimbicidae)

۳- انتهای آزاد شاخک برجستگی مشخصی ندارد.شاخکها با دندانه یا برجستگی زیر هر بند که بنظر میرسد بندها روی هم قرار گرفته باشند.

۴-شاخکها بدون دندانه و یا برجستگی در زیر بندها و ابن وضع فقط در بندهای قاعده است .شاخکها یازده بند یا بیشتر دارند. طول بدن بیش از ۱۰ میلیمتر و شکم خیلی فشرده و پهن است .(Pamphilidae)

- شاخکها معمولا" کمتر از ده بند دارند .اگر تعدا بندها بیشتر باشد ،طول بدن کمتر از ۱۰میلیمتر است.(Tenthredinidae)

 

[ دوشنبه پنجم فروردین 1387 ] [ 9:39 ] [ پریسا ]

ب_ زیر راسته جوربالان:

 

کلید شناسایی خانواده های زیر راسته جوربالان

HOMOPTERA

(شته . شپشکها . زنجره ها )

 

۱- شاخک خیلی کوتاه با موی انتهایی .پنجه سه بندی .خرطوم در دنباله سر (حشرات Auchenorrhincha) کیل پشتی به صورت صفجه ای عمود بر بدن  قرار میگیرد 

۲- شاخک طویل .خرطوم بین پاهای جلوئی .پنجه یک تا دو بندی

حشرات( Sternorrhyncha ) پنجه دو بند تقریبا مساوی دارد همیشه بال دارند و پاها رشد زیادی کرده . شاخک هفت تا  ده بندی . بالهای جلوئی غشایی و سخت بارگبالهای مشخص .

 - بالهای جلویی  غالبا نرم یا با گرد سفیدی پوشیده شده و رگبالها نامشخص است .

۳– کیل پشتی معمولی است .تهیگاه پای وسطی کوتاه و چسبیده به هم . طول بدن حدود ۲۰ میلی متر با سه چشم ساده (Cicadidae  )

- طول بدن کمتر . بادو چشم ساده و یا بدون چشم ساده . ساق پای عقبی فقط تعداد کمی خار دارد (Cercopidae )

 - ساق پای عقبی ۱ تا چند ردیف خارچه دارد (Cicadellidae )

 

۴ – تهیگاه پای وسطی  بزرگتر و به هم متصل میشود ساق پا در پشت و نزدیک پنجه مه میز متحرکی دارد (Delphacidae )

- ساق پا بدون مه میز ولی غالبا خارچه های ثابت کوچکتری به جای مه میز دارندبالهای جلویی غشایی با رگبا لهای کاملا مشخص است (Cixiidae )

- بالهای جاویی شاخی و رگبالهی نا مشخص تر دارد . در سطح بالهای جلویی حفره های کوچکی دیده میشود

- در سطح بال جلویی حفره های کوچک نیست لبه خارجی بالهای جلو در قاعده پهن تر و رگبالها شبکه های زیادی داند (Issidae )

 

۵ – پنجه دوبند تقریبا مساوی دارد همیشه بال دارند و پاها رشد زیادی کرده شاخک ۷ تا ۱۰ بندی بالهای جلوییی غشایی و سخت بارگبالهی مشخص (Psyllidae )

- بالهای جلویی غالبا نرم یا با گرد سفیدی پوشیده شده رگبالها نا مشخص (Aleyrodidae )

 

۶ – پنجه پا ۱ تا ۲ بند که معمولا بند اول کوچکتر است غالبا حشرات بالغ بدون بال هستند و پاها گاهی خیلی کوچک شده . شاخک ۱ تا ۱۳ بندی پنجه پاها در صورت موجود بودن ۱بندی و فقط یک ناخن دارد ماده ها همیشه بی بال ولی نرها بال دار یا بدون بال . تعداد بال نرها فقط یک جفت است

- پاها همیشه پنجه دارند که معمولا ۲ بندی و با یک جفت ناخن است ماده ها بال دار یا بدون بال و غالبا پشت مفصل ششم شکم دو زائده به نام کور نیکول دارند .

 

 کلیدشنا سایی زیر راسته و خانواده های پا حباب داران

THYSANOPTERA

(تریپسها )

۱ – انتهای بدن نر و ماده لوله مانند . تخم ریز مشخص ندارند . بالهای جلویی بدون رگبال مشخص ( زیر راسته Tubulfera  )

- انتهای بدن حشره ماده مخروطی است که در زیر شکم تخم ریز خنجر مانندی دارند . انتهای بدن نرم پهن و مدور بالهای جلویی رگبال دارند و حداقل یکی از رگبالها تا لبه خارجی بال می سد ( زیر راسته Terebrantia)

 - بدن پهن . بالها باریک و نوک تیز (Thripidae)

- بدن پهن نیست . بالها عریضتر و در انتها پهن و مدور. (Aeolothripidae)

 

 

ج_حشرات بالدار با دگردیسی کامل:

 

کلید شناسایی خانواده های بالتوریها

NEUROPTERA

۱-بالهای عقبی طویل و نوار مانند .(Nemopteridae)

۲-بالهای عقبی معمولی پاهای جلویی مانندشیخکهاشکاری (Mantispidae)

۳-پاهای جلویی شکاری نیست . حشرات کوچک با گرد سفیدی پوشیده شده اند.(Coniopterygidae)

۴-مشخصات فوق را ندارد.بند اول سیه طویل و شبیه به گردن(  (Raphidiida

۵-بند اول سینه معمولی. نوک شاخک ضخیم و چماقی شکل . طول شاخک بیش از نصف طول بال جلو (Ascagaphidae) طول شاخک کمتر از نصف طول بال جلو (Myrmeleontidae).

۶-نوک شاخک ضخیم وچماقی نیست . شاخکهای نر پر مانند .ماده ها تخم ریز مشخص دارند . (Dilaridae)

۷-شاخکهای نر پر مانند نیست . ماده ها تخم ریز مشخصی ندارند. رگبالها در لبه بال دو شاخه می شوند. حشرات بزرگ . روی بالها لکه های تیره دارند.(Osmylidae)

- رگبالها بطور مشخص در لبه بال دو شاخه نمیشوند .(Sialidae)

-حشرات کوچکتر. روی بالها لکه های تیره مشخص ندارند.(Sisyridae)

۸- حشرات معمولا" سبز رنگ با طول متوسط و شاخک نخی . تعدادرگبال طولی نسبتا" کم. (Chrysopidae)

-حشرات خاکستری تا قهوه ای و کوچک با شاخکهای تسبیحی و چندین رگبال طولی(Hemerobiidae)

 

راسته منقار سران

MECOPTERA

حشرات کوچک با طول متوسطی هستند که سر آنها مانند منقار پرندگان بطرف پایین کشیده شده است . دوجفت بال دارند و انتهای بدن نر غالبا" مانند عقرب بطرف بالا خمیده است و از این رو گاهی آنها را (عقرب نما ) هم می خوانند . تعداد گونه های شناخته شده این حشرات کم و از ۳۰۰عدد تجاوز نمی کندچون تعداد این حشرات کم است هنوز از بروز آنها در ایران خبری نیست بسیاری از گونه های این راسته از خانواده Panorpidaeهستند که انتهای شکم را مانند عقرب نگه می دارند. در بقیه خانواده ها Boreidae وBittacidae و غیره انتهای شکم به بالا خم نمی شود . این حشرات روی گیاهان در سایه زندگی می کنند و از بقایای گیاهی و حیوانی و گاهی حشرات زنده تغذیه می کنند. بالهای منقارسران نسبتا" بلند است و غالبا" لکه های تیره ای روی آنها مشاهده میشود . حشره بالغ تخم خود را در خاک قرار می دهد . لاروها سه جفت پا در روی سینه و هشت جفت پای دروغی که حلقه مانند است در زیر شکم دارند. شفیره ها نمایان است و برای تبدیل شدن به حشره بالغ به سطح خاک می خزند . لارو برخی از انواع حشرات این راسته پاهای دروغی زیر شکم ندارندو داخل خزه ها زندگی میکنند.

کلید شناسایی بالا خانواده های       

بال پولک داران

LEPIDOPTERA

۱-شاخک سنجاقی و نوک پهن است . بال عقبی بدون فرنولوم(پروانه ها )و اگر شاخک به اشکال مختلف ولی سنجاقی نیست و اگر سنجاقی باشد فرنولوم دارد( شب پره ). بال پولک داران بسیار کوچک . دهان حشره بالغ آرواره دارد (میکروها).در بال پولک داران بزرگتر دهان حشره بدون آرواره (ماکروها).واگر بالها با زائده جوگوم بهم متصل می شوند.و یا رگبالها بسیار کم هستند(جوگاتا) .شکل بالهای عقبی و جلویی شبیه یکدیگرند . جوگوم رشد زیادی کرده و فرنولوم ندارند. طول حشره با بالهای باز کمتر از ۲۵میلیمتر.جوگوم و خارهایی در لبه خارجی بال دارند.(Eriocranioidea)  و اگر طول حشره با بالهای باز برابر با ۲۵میلیمتر یا بیشتر از آن .جوگوم طویل است.(Hepialoidea)

۲- شکل رگبالها ی جلویی و عقبی بهم شبیه نیستند و جوگوم موجود است ولی در نرها خیلی کوچک است که در عوض فرنولوم مشخصی دارند. بندرت طول آنها با بالهای باز بیش از ۶میلیمتر است . مفصل اول شاخک طویل شده و بصورت نقابی در روی چشم در آمده .(Nepticuloidea)                

_ حداقل طول آنها با بالهای باز ۸ میلیمتر است.بدون نقاب روی چشمی. شاخک گاهی خیلی طویل.(Incurvarioidea)

۳- بالها زائد جوگوم ندارد. رگبالها زیاد و رشد کرده.بالها بریدگی ندارد و معمولی هستند.غالبا" از میکروها ولی شامل برخی از ماکروها هم میشود.

 روی بال جلو پایه رگ M کم و بیش رشد کرده و سلول درشتی روی بال تشکیل

 نمی دهد.طول با بالهای باز بیش از ۳۵میلیمتراست. (Cossoidae)

_طول بالهای باز کمتر از ۳۵میلیمتر است .شاخک کاملا" پر مانند از بالا خانواده Tineoideaو خانواده Psychidea.

_شاخک کاملا" پر مانند نیست . اگر کمی پر مانند باشد رنگ بالها فلزی است.(Zygaenoidea)

۴-روی بال جلو پایه رگ M رشد نکرده و دیده نمی شود و سلول روی آن درشتر (Pyraloidea)

_ لبه خارجی بال جلویی چهار گوش. بالهای غالبا" پهن با موهای نسبتا" کوتاهی روی لبه آنها .(Tortricoidea)

_لبه خارجی بال عموما" باریک . لبه بالها موهای نسبتا" بلندی دارد(Tineoidea).

۵- عضو شنوایی دارد که در بند سوم سینه است(Noctuoidea)

_عضو شنوایی روی بند اول شکم است .(Geometroidea)

 

۶- عضو شنوایی ندارد . فرنولوم دارند ولی همیشه رشد زیادی ندارند. خرطوم رشد زیادی کرده . بالهای جلویی باریک و با زاویه های مشخصی در لبه خارجی Sphingonoidea)

_ فرنولوم و خرطوم ندارند. بالهای جلویی عموما" پهن . شاخکها مخصوصا" در نرها پر مانند .(Bombycoidea)

[ پنجشنبه بیست و سوم اسفند 1386 ] [ 19:12 ] [ پریسا ]

 

راسته

HEMIPTERA

سن _ شته_ شپشک_ زنجره

 

حشرات این راسته را به دو زیر راسته مشخص :

(الف) سنها (Heteroptera)

(ب) شته و شپشک و زنجره و پسیلید (Homoptra)  تقسیم میکنند .

 

الف _ زیر راسته

HETEROPTERA

(نیم سخت بالان)

سنها به رنگهای سبز . قهوه ای و آبی روی گیاهان یافت میشوند که برخی از آنها در اثر تماس شیئ با بدنشان بوی بخصوصی از خود خارج میکنند . سر سنها در امتداد بدن قرار دارد که در دنباله آن خرطوم دیده می شود . سنها چشمهای مرکب بزرگ دارند ولی غالبا" فقط دو عدد چشم ساده در سنهای خاکزی دیده میشود . سنهای آبزی چشم ساده ندارند . شاخکها 5 بند یا کمتر دارند و در سنهای آبزی زیر سر مخفی است . خرطوم سن از لب زیرین ناودانی شکل و سه تا چهار مفصلی تشکیل شده که آرواره ها بصورت

میله های تیزی در داخل آن قرار دادند . در مقطع آرواره ها دو سوراخ یکی برای تزریق ماده بزاقی و دیگری برای مکیدن شیره گیاهی یا خون قرار دارد .

سنها با خم کردن خرطوم در حول مفصلها می توانند تیغه های آرواره خود را داخل بدن میزبان نموده مایع درون آن را پس از تزریق بزاق بمکند .

بند اول سینه سنها معمولا" بزرگ است و کیل پشتی قسمتهای مختلف سه مفصل سینه را در بر میگیرد . بالهای رویی سنها نواحی مشخصی دارند که تفاوت شکل آنها در بین خانواده ها برای شناسایی بکار میرود .

بال جلویی تعداد کمی رگبال در ناحیه غشایی دارد . بسیاری از سنها بدون بال هستند و یا بالهایشان بصورت جوانه های کوچکی است و برای شناسایی آنها لازم است از روی شکل پا وسایر قسمتهای بدن استفاده نمود .روی تخم سنها معمولا" شیارهایی است ونوزاد ها با پاره کردن منظم پوسته رویی تخم همانند در قوطی از آن خارج میشوند . سنهای خاکزی تخمهای خود را معمولا" روی گیاهان بطور ردیفی کنار هم قرار میدهند .

نوزاد سنها پنج دوره پورگی دارند که بتدریج شباهت بیشتری به سن بالغ پیدا می کنند.

کلید شناسایی خانواده های مهم سنها

۱- شاخکها کوچک و از بالای سر دیده میشوند .سنهای خاکزی یا روی آب. طول سر حداقل پنج برابر عرض آن است .(Hydrometridae)

۲ -شاخکها کوچک و از بالای سر دیده نمی شودمحل زندگی زیر سطح آب است .سپرچه دیده نمی شود مگر آنکه  طول بدن  کمتر از ۵/۲ میلیمتر باشد . خرطوم کوتاه و پهن

۳- طول سر کمتر از برابر عرض آن است . شاخک پنج بندی. طول بدن دو میلیمتر یا کمتر . سپرچه به وسط شکم نمیرسد . محل زندگی روی سطح آب است.

۴- شاخک چهار بندی . زیر شکم انبوهی از موهای نرم نقره ای رنگ دارند.و سنها سبز رنگ که ناخن آنها در امتداد پنجه است .

۵- طول بدن بیش از سه میلیمتر سپرچه حداقل به وسط شکم میرسد و خاکزی است و دارای پنجه دو بندی است.(Acanthosomidae)

۶-پنجه سه بندی . ساق پا خارهای زیادی دارد. به رنگ سیاه تا قهوه ای تیره با جلای فلزی دیده میشوند. (Cydnidae)

۷-ساق پا خار زیادی ندارد در این صورت بدن موی زیادی دارد.سپرچه به انتهای شکم میرسد و کنار کیل پشتی برجستگی ندارد.

۸- زیر شکم موی نرم نقره ای ندارد. خرطوم خمیده و هنگام استراحت به بدن نمی چسبد . طول بدن بیش از ۵/۴ میلیمتر است و خرطوم چهار مفصلی است . (Nabiidae) و خرطوم سه مفصلی (Reduviidae)

۹-سنهایی هستند که هرگز سبز رنگ نیستند . ناخن پهلوی پنجه است.                                                                                                     ران پای عقب از نوک شکم میگذرد پاهای وسطی به پاهای عقبی نزدیکتر است.(Gerridae)

-ران پای عقبی به نوک شکم نمی رسد . پای وسطی بین پای جلو و عقب است.(Veliidae)

۱۰-خرطوم مستقیم و هنگام استراحت به بدن می چسبد و طول کمتر از ۵/۴ میلیمتر است . و کیل پشتی و لبه خارجی بال جلو ضمیمه تور مانند دارد. کیل پشتی بطرف عقب برگشته و روی سپرچه قرار می گیرد و یا سر و کیل پشتی  سیاه و غشاء  بال نامشخص  است . (Tingidae)  واگر  کیل پشتی روی سپرچه را نپوشاند . غشاء بال مشخص و رگ  عرضی دارد.(Piemidae)

۱۱- وبدون  پوشش تور مانند .پنجه دو بندی.طول بدن کمتر از ۵/۲ میلیمتر(Microphysidae)

۱۲-پنجه سه بندی . بند اول و دوم شاخک کوتاه و ضخیم و طول آنها کمتر از نصف مجموع طول بندهای سوم و چهارم است که خیلی باریک هستند. طول بدن کمتر از سه میلیمتر است (Dipsocoridae)

۱۳-بدن پهن و طول آن بیش از ۵/۳ میلیمتر و شاخک ضخیم . بال جلویی تقریبا" کاملا" غشایی.(aneuridae)

-غشاء بال تا بیش از نوک سپرچه کشیده نشده یا بالها کوچک شده (Aradidae)

۱۴- شاخکها مشخصات فوق را ندارند. چشم ساده ندارندبدن پهن قهوه ای و بی بال (Cimicidae)

۱۵- چشم ساده دارند خرطوم سه مفصلی و  هنگام استراحت به سر  نمی چسبد . اگر بالها کوچک باشند طول بدن سنها کمتر از ۵/۲میلیمتر  است(Cimicidae)

-خرطوم ۳یا ۴مفصلی و هنگام استراحت به سر می چسبد . اگر بالها کوچک باشد طول بدن سنها بیشتر از ۵/۲میلیمتر است . و خرطوم سه مفصلی دارند . (Saldidae)

۱۶- خرطوم چهار مفصلی قسمت غشایی بال رویی تعداد ۵عدد رگبال موازی یا کمتر دارد. اگر بال کوتاه باشد شکم قهوه ای تیره تا سیاه طول سپرچه کوتاهتر از طول خط میانی محل تلاقی دو بال . اگر این طول تقریبا" برابر باشد سطح پشتی بدن براق و نقطه دار . پاها باریک (Berytinidae )

-طول سپرچه برابر یا بیشتر از طول خط میانی محل تلاقی دو بال . اگر این طول تقریبا" برابر باشد سطح بدن براق و نقطه دار نیست(Lygaeidae)

۱۷- قسمت غشایی بال رویی تعداد شش عدد رگبال یا بیشتر دارد . اگر بال کوتاه باشد شکم زرد تا سبز و یا منقوش به لکه های سیاه یا سرخ است. شاخکها ساق پاها و ران پاهای وسطی و عقبی نوار های مشخصی دارند.(Stenocephalidae)

۱۸- شاخکها ساق پاها و ران پاهای وسطی و عقبی نوار مشخصی ندارند . بند چهارم شاخک خمیده . پهنای سر تقریبا" برابر با قاعده کیل پشتی . ران پای عقب با خارهای قوی در زیر و نزدیک نوک است . (Alydidae)

-بند چهارم شاخک مستقیم . سر خیلی باریکتر از پهنای قاعده کیل پشتی و اگر پهنای آنها برابر باشد ران پای عقبی بدون خار. در بال جلو ناحیه چرمی رشد زیادی کرده به رنگ قهوه ای مایل به خاکستری (Coreidae)

-بال جلویی عمدتا" غشایی به رنگ سرخ تا سیاه (Rhopalidae)

۱۹- سپرچه دیده نمیشود مگر آنکه طول بدن کمتر از ۵/۲میلیمتر باشد . خرطوم کوتاه و پهن . (Corixidae)

-سپرچه دیده میشود . خرطوم استوانه ای نوک تیز و مشخص . انتهای شکم دم سختی دارد. (Nepidae)

۲۰- انتهای شکم بدون دم سخت .سنهای پهن و تخم مرغی شکل .ران پاهای جلویی خیلی ضخیم . بالهای جلویی خوب رشد کرده .(Naucorida)

-ران پای جلویی ضخیم نیست . بالهای جلویی رشد کمی دارد.

۲۱- سنهای طویل و قایق مانند که به پشت شنا می کند .طول بدن سنها کمتر از ۳ میلیمتر (Pleidae)                                                         

     و  طول بدن سنها بیش از ۱۰میلیمتر
[ پنجشنبه شانزدهم اسفند 1386 ] [ 20:15 ] [ پریسا ]

 

کلید شناسایی  بعضی از خانواده های راست بالان

OPTHOPTERA

۱-  پاهاي جلويي ضخيم وبيل مانند شده  و براي  كندن خاك بكار مي رود.    

( آب دزدكها) . (  Gryllotalpidae)

_ پاهاي جلويي براي كندن بكار نمي رود.پاهاي  عقبي  بزرگتر از ساير پاها  ومعمولا" براي جهيدن  بكار مي رود.طول شاخك  بيشتر از طول بدن است.

 پالپ دهان طويل و حشره بدون بال.  ( Rhaphidphoridae)

۲- پالپ دهان كوتاهتر . حشره بالدار.پنجه ۴ بندي . سرسي كوتاه 

(Tettigoniidae )

۳- پنجه ۳ بندي سرسي بلند  . ( Gryllidae )

۴ -طول شاخک کمتر از طول بدن است. زين پشتيPronotum) (تاپشت شكم كشيده شده و غالب مفاصل آن را مي پوشاند. (Tetrigidae)

۵- زين پشتي بصورت فوق كشيده و بلند نيست.

  پنجه پاهاي جلويي ۳ بندي. ( Acrididae )

  پنجه پاهاي جلويي ۲ بندي ( Tridactylidae)

 

کلید شناسایی راسته چوب مانندها

PHASMIDA

 

حشرات طويل و چوب مانند و بدون بال  پهن وشبيه برگ  هستند. معمولا"به رنگ سبز برگ يا چوب درختان بوده و  بسختي آنها را مي توان  در محيط  زندگيشان تشخيص داد. تمام حشرات اين راسته  گياه خوار  هستند و بر عكس  ملخها ران پاهاي عقبي انها  بزرگ نشده و براي جهيدن بكار مي رود. در بسياري از گونه های چوب مانندها  نر مشاهده نشده و بنظر مي رسد. به روش بكر زائي  توليد مثل كنند. برعكس  شته ها توليد مثل  بكرزائي چوب مانند ها با تخمگذاري است.

تخمهای لقاح  نشده كه  روي شاخه هاي  درختان قرار مي دهند به نوزاد تبديل مي شوند.

در هر پوست اندازي  اندازه پوره ها كمي بيشتر مي شود ولي شكل نوزاد تفاوت چنداني پيدا نمي كند.

 

 

 

 

كليد شناسايي خانواده هاي  گوش خيزكها

DERMAPTERA

 

۱- بند دوم  پنجه ها از دو طرف طويلتر  شده و بند  سوم را در بر مي گيرد. شاخک۱۲تا ۱۶بندي.

- بند دوم پنجه معمولي . شاخك ۱۰ تا ۲۴بندي.

۲- موهاي بند دوم  پنجه  طويل. شاخك ۱۲ بندي( ( Chelisochidae

- موهاي بند دوم پنجه كوتاه و پرز مانند. شاخك ۱۲تا ۱۶ بندي .(Forficulidae)

۳- شاخك ۱۴ تا ۲۴ بندي . مجموع طول بند هاي  ۴ تا ۶ شاخك ندرتا درازتر ازبند اول هستند.(Labiduridae)

- شاخك ۱۰ تا ۱۶بندي مجموع بندهاي ۴ تا۶  شاخك طويلتر از بند اول هستند

  Labiida e )      ) 

 

کلید شناسایی راسته تار پاها

EMBIOPTERA

 

حشرات كوچك و قهوه اي رنگي هستند كه بند اول  پنجه پاي انها باد كرده است و براي تنيدن تار بكار مي رود تار درغده هاي مخصوص ساخته مي شودو احتمالا"آنها را از حمله  دشمنان طبيعي  محفوظ نگه مي دارد. اين حشرات در گروهای

۱۰تا ۲۰عددي زير سنگها و داخل  تار هايشان زندگي مي نمايند.سرحشرات بالغ عريض و كوچك است و قطعات دهاني ساينده  دارندكه آرواره هاي آنها در نرها  تيزتر از ماده هاست.

نرها غالبا  گوشتخوار و ماده ها گياه خوار هستند . ماده ها غالبا بي بال هستند ولي  برخي از گونه  هاي نرها  بالدار  مي باشندو بالها از موهاي پرز مانند پوشيده شده اند. بعضي از نرها بطرف نور   چراغ جلب مي شوند ولي عموما"نمي توانند خوب پرواز  كنند. انتهاي شكم نرها يك جفت  سرسي كه متقارن نيستند. قرار دارد. مادهها پس از جفت گيري در زير تخته سنگها  تونلهايي ساخته وتخم  بيضوي خود را در ان قرار مي دهند. ماده ها مانند گوش

خيز كها از تخم و نوزاد در تونل زير سنگها  مواضبت مي كنند.  پوره هاي ماده بدون دگرديسي بوده و نوزادان شباهت زيادي به ماده كامل دارند با اين تفاوت كه چندين بار پوست اندازي  نموده و تدريجا طولشان زياد مي شود. نرها در مقايسه با ماده ها دگرديسي  بيشتري دارند.

 

 كليد شناسايي زير راسته ها و خانواد هاي(سوسریهاوشیخکها )                                                                                                            -۱- بدن تخم مرغي  شكل .تمام پاها رونده.

 سر زير كيل پشتي مخفي است.    )  زير راسته    Blataria )بدن و يا لا اقل لبه پرونوم ولبه جلويي بال روئي مو دار. نرها بالدار وماده ها بدون بال .

۲- بدن طويل. پاهاي جلويي شكاري. سر قلبي شكل ونمايان.

- كيل پشتي  بزرگ و مشخصي كه پاهاي شكاري زير ان قرار دارند.

۳-  بدن در نواحي ذكر شده در بالا بدون مو. نر وماده هر دو بالدار ولي عموما بالهاي

ماده ها كوتاهتر وتمام پشت شكم را نمي پوشاند

 

زير راسته شيخكها

 

شيخكها معمولا درعلفزارها/ باغها/ جنگلها/ مراتع زندگي مي نمايند.اين حشرات شكار چي  هستند و پاهاي  جلويي خود را روي زمين قرار نمي دهند. بند اول سينه اين حشره كه زير ان پاها قرار دارد بسيارمتحرك است شيخكها براي شكار حشرات و ساير بند پايان روي دو جفت پاي عقب  خود بلند شده  طعمه را بين خارهای محکم روي پاهاي جلويي خود خرد

مي كنند. بعلت حركت سر  وپاهاي جلويي و بند اول سينه  بسوي  آسمان اين جانوران را  كه

غالبا  سبز رنگ  هم هستند.                                                                                              

 كشيش مقدس ,  آخوندك یا شیخک نامیده اند.

طرز جفت گيري اين حشرات شبيه به عنكبوتهاست.نر شيخكها كوچكترازماده ها مي باشند.  نرها معمولا با احتياط به ماده  نزديك مي شوند. بعد از جفت گيري شيخك ماده آنها را

 مي خورند. ماده ها تخم خود را  داخل  كيسه تخم كه غالبا  کف آلود است قرار مي دهند . تخمهاو ترشحات خاكستري كف دار از انتهاي بدن حشره  ماده خارج  شده روي  شاخه  يا تنه  درختان و  ساير  گياهان  خشك مي شوند وبه  شكل توده اسفنج مانندي می آیند.

هر شيخك ماده در طول عمرش تا بيش از دوازده كيسه تخم توليد مي كند.

 

 

راسته موريانه ها

ISOPTERA

موريانه ها  حشرات بالدار يا بي بال و نسبتا كوچكي هستند. پهلوي سينه موريانه هاي بالدار  كه قهوه اي رنگ است دو  جفت بال طويل  و باريك قرار دارد.

موريانه هاي بي بال ظاهرا" شبيه به مورچه هستند ولي رنگ آنها سفيد وكمر آنها مانند مورچه باريك نيست.  موريانه ها در مناطق گرم  فراوان هستند و خسارت زیادی به  لوازم چوبي  لباسها و كاغذ و غيره وارد مي كنند .  بيش از دو هزار گونه  موريانه  در جهان شناخته شده است كه تعدادي از آنها در  ايران زندگي مي كنند. قطعات دهاني موريانه ها از نوع ساينده و شبيه به ملخهاست بعضي از  موريانه ها داخل ريشه درختان و علوفه  مي شوند ولي غالبا به  چوب و الوار صدمه مي زنند. زندگي موريانه ها بصورت اجتماعي  است كه اشكال  مختلف  كارگر / سرباز/ نر وماده  در داخل هر لانه وظايف  مخصوصي  را بعهده  دارند.  كارگر هايا موريانه هاي بي بال معمولي كه خسارت انها  بخوبي مشهود ميگردد.وظيفه جمع آوري غذا نگه داري  لانه و تغذيه  ساير فرمهاي موريانه ها را بعهده  دارند.

کارگرها بعد از تغذیه از چوب و كاغذ آن را نيمه هضم نموده به  سربازها وفرمهاي  جنسي مي خو رانند.

تغذيه  آنها بو سيله قي كردن از دهان يا اخراج غذا بصورت قرصهايي از راه مخرج است.

فقط ناحيه سر موريانه ها محكم  است و بقيه قسمتهاي بدن  آنها  معمولا نرم مي باشد. سربازها  داراي  سر  مستطيل  يا مثلثي شكل و ارواره هاي قوي هستند.  بالدارها و فرم جنسي موريانه ها چشمهاي  مركب  دارند ولي سایر فرمها بعلت زندگي در خاك  وتونلهاي زير  زميني  فاقد چشم هستند.

در صورتي كه موريانه هاي بالدار در بين دو چشم مركب فرو رفتگي كوچك   

و کمرنگی به نام فو نتانل داشته باشند از خانواده(Termitidae  ( هستند. موريانگان بالداري كه عضو فونتانل نداشته باشند. از خانواده Hrodtermitidae)) مي باشند.

در خوزستان و مناطق گرمسير موريانه هاي  بالدار معمولا در ماهاي اسفند وفروردين از لانه  خارج مي شوند. خروج موريانه ها در هواي آرام و بعد از بارندگي معمولا در اوايل  غروب صورت مي گيرد.

بالها معمولا پس از انجام  پرواز  كوتاه  موريانه از نزديكي سينه قطع مي شوند. انتهاي شكم  موريانه ها يك جفت سرسي كوتاه قراردارد.

كلني موريانه ها بر عكس مورچه و زنبور  تعداد مساوي  نر و ماده  بالدار توليد مي نمايد.  در داخل  كلني ( ملكه) و ( شاه)  هر دو با هم زندگي مي كنند. در فواصل  معين داخل كلني  موريانه ها فرم  جنسي بالدار توليد مي كنند .

كه پس از پرواز كوتاه و جفتگيري باعث انتشارآلودگي موريانه زدگي  مي شوند.

كلني جديد موريانه در اثر جفت گيري  ماده  ونر  داخل گودالي روي زمين تاسيس مي شود. شاه وملكه موريانه ها زندگي طولاني دارند و در برخي از گونه ها ملکه تا پنجاه سال زير زمين  به توليد مثل خود ادامه مي دهد.

جفت گيري شاه و ملكه در تمام دوره زندگي ادامه پيدا مي كند و بر طول و حجم ماده  مرتبا افزوده مي گردد.  جمعيت يك كلني بر حسب  گونه ان بين صد تا يك ميليون است .

جمعيت هر كلني عمدتا ازكارگر ها تشكيل شده كارگر ها از شاه و ملكه پذیرایی مي كنند. وقتي جمعيت لانه زياد مي شود كارگرها بر تاسيسات ان مي افزايند ونظافت ان را بر عهده مي گيرند. در بعضي از گونه ها  نوزادان  وظيفه انجام  كاركارگر ها را  بعهده دارندو پس ازمدتي تدريجا كار كردن را رها مي كنند. بسياري ازكارگر هاي پير بدون توليد مثل میميرندولي برخي از آنها وظيفه دفاع از لانه  يعني كار هاي  سرباز را انجام مي دهند. سرباز ها  تقريبا در تمام كلني گونه هاي مختلف  موريانه  ها   يافت  مي شوند.

بعضي از انواع سربازها آرواره هاي قوي و برخي ديگر سر نوك تيز دارندكه روي آن

مايع بد بويي براي دفع  دشمن  ترشح مي  شود.  وقتي به عللي  شاه و ملكه  موريانه ناگهان   از بين بروند كارگرها  نوعي  از موريانه ها را كه بالهاي كوتاهي دارند. براي جانشيني آنها غذا داده و پرورش مي دهند.                          

 دگرديسي در بين كارگر و سرباز  موريانه ها کمتر از شاه و ملکه است.

كارگر ها تا حدود  4 سال عمردارند. غالب انواع موريانه هاي ايران  دالانهايي داخل چوب  توليد  كرده باعث  پوسيدگي آن مي شوند و يا زندگي زير  زميني دارند. درآفريقا و استراليا بعضي از انواع موريانه ها لانه هايي بشكل  ستونهاي عظيم در سطح خاك  مي  سازند وخود در داخل ان زندگي مي كنند.

 

 

                             کلید شناسایی خانواده های راسته شپش کتاب

PSOCOPTERA

 

۱- حشرات در تمام عمر بدون بال هستندبسیار کوچک شکم پهن ران عقبی ضخیم   (Trocidae)    و نسبتا" بزرگ .شکم  کروی . ران  عقب  باریک (Epipsocidae).

۲- هرگاه حشرات بالدار یا لا اقل همراه با جوانه هایی از بال باشد .بالهای جوانه مانند و از روی سینه پایینتر نمی رود . بدن و جوانه بال پولک دارند.

۳- بدن و جوانه بال اگر بدون پولک باشد حشرات بالدار نسبتا" درشت وشکم کوهان دار و نوار مشخص سیاهی دارد .(Mesopsocidae)

۴- مشخصات فوق را ندارد .جوانه بال نوار شکل . پالپ آرواره زیری پهن .

جوانه بال نوار شکل . پالپ آرواره زیری نوک تیز و مایل . پنجه پای عقب نسبتا" طویل (Psyllopsocidae)

۵- بال غیر عادی . فقط دو رگبال طولی روی بال جلو دارند.(Troctidae)

- بال معمولی . تعداد رگبالهای طولی و عرضی بال بیشتر است . فاقد لکه در لبه بال جلویی در جای لکه و قسمت مقابل آن (در لبه عقبی بال جلو ) رگبال دو شاخه ای قرار دارد. بال بدون پیگمان . پنجه پاهای عقب نسبتا" طویل (معمولا" بالهای کوتاهی دارند.)

لبه بال جلویی همراه با لکه تیره (Pterostigma)

۶- سلول قاعده بال (Aerola  Postica) ندارد . حداقل روی برخی از رگبالهای بال جلویی و در قسمت قاعده مژکهایی دارند. محل لکه بال جلویی مستطیلی نیست .

 

بدون مژک نمایان روی بال جلویی . محل لکه بال جلویی مستطیلی شکل نیست . بالها غالبا" تیره است.

 

۷- پنجه سه بندی . بال جلو بدون مژک . حشرات نسبتا" درشت با چشمهای کروی . بال جلو مژکدار . حشرات کوچکتر . مژک کوتاه . چشم مرکب نیمه کروی . (Elipsocidae)

۸- پنجه دو بندی . بالها بدون مژک و حشرات بسیار ریز . لکه بال جلویی با لبه تیز و ناگهان قطع می شود .(Lachesillidae)

بالها مژکدار و حشرات بزرگتر. حشرات سفید با نوارهای قهوه ای در پهلوی سینه . سلول قاعده بال نیم دایره است.  

 ۹- به رنگ قهوه ای تیره . سلول قاعده بال طویل .

به رنگهای مختلف . سلول قاعده بال گنبد مانند .  

 

 

 

 

 

راسته شپش پرندگان

MALLOPHAGA

این شپشها ظاهرا" کمی شبیه شپش کتاب هستند که شاخکشان خیلی کوچک شده باشد . در حقیقت شاخک شپش پرندگان فقط  ۳تا ۵ بند دارد و چشم مرکب آنها بسیار کوچک است. بند اول سینه بزرگ است و دو ناخن  روی هر بند پنجه دارند.

برخی از گونه های شپش پرندگان روی پستانداران هم زندگی می کنند. قطعات دهانی آنها ساینده یا زننده است و سطح پوست بدن یا پر پرندگان را خراش میدهند . طول بدن این شپشها کمتر از ۶میلیمتر است و شاخکشان در زیر سر مخفی است . بند اول سینه بزرگ و مشخص میباشد . انتهای پنجه ها دو ناخن دارند . شپش بین ۵۰ تا ۱۰۰تخم را به پر یا مو می چسباند پوره ها پس از دو پوست اندازی در عرض سه تا چهار هفته به حشره بالغ تبدیل می شوند.

شپشهای خانواده (Trichodectidae)کوچکتر هستند ولی گونه های جنس (Damalinia) خسارت زیادی از  نظر وزن گوسفند و بز و گاو میزنند.

 

 

 

راسته شپش پستانداران

ANOPLRA

 

این شپشها انگل خارجی پستانداران و انسان هستند . در مقایسه با شپش پرندگان سر این شپشها عرض کمتری داشته و شاخک آنها بلندتر بوده بین ۶تا۱۰ بند دارد . دهان آنها خرطومی تشکیل شده که خون را می مکد و قسمتهای مختلف آن بداخل سر کشیده

می شود . سه مفصل سینه به هم متصل است و پنجه پاها هر کدام به یک ناخن ختم میشوند.

شپش انسان را بر حسب محل زندگیشان به سه گروه شپشهای سر و لباس و موی اطراف دستگاه های تناسلی و مخرج  تقسیم میکنند . این شپشها تخم خود را به مو چسبانده یا داخل لباسها قرار میدهند.شپشها گاهی تخم خود را روی بدن رها میکنند که تخمها روی فرش یا گلیم قرار گرفته و در آنجا به نوزاد مبدل میشوند .

طرز زندگی شپش انسان شبیه به شپش پرندگان است . شپش سر و لباس انسان ناقل بیماری تیفوس است .

[ سه شنبه چهاردهم اسفند 1386 ] [ 22:21 ] [ پریسا ]

.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

این وبلاگ درباره هر موضوعی که خودم درباره آن مطالعه کردم و برایم جالب بود است .
پریسا
برچسب‌ها وب
امکانات وب