ابن حشرات از سه قسمت مشخص سر و سینه و شکم تشکیل شده است.
سر یک جفت شاخک و سینه سه جفت پا دارد. حشرات معمولا یک تا دو جفت بال دارند .شکم آنها بدون زائده است ولی در انتها معمولا" زوائدی بنام سرسی یا دم دارند.
ساختمان بدن حشرات ازحلقه هايي تشكيل شده است درچنين حشرات تا ۲۰حلقه شناخته شده كه ۶ حلقه آن مربوط به سر, سه حلقه سينه و۱۱ حلقه شكم است.
حلقه ها از قطعات مختلف كيتيني تشكيل شده اند كه در بين آنها غشاء نرمي قرار دارد. حرکت بدن حشره با کمک این غشاء میسر میشود.
سر: تمام شش مفصل سر طوري به هم چسبيده كه بصورت قطعه واحد جمجمه مانندی در آمده است.محل اتصال مفاصل سر به شكل خطوط يا شيار هايي روي آن نمايان است.
در اينجا قسمتها ي اصلي سر سوسك حمام يا سوسري را شرح مي دهيم:
حشرات مانند انسان دندان و فك ندارند. پاهاي جلويي آنها با كمك آرواره ها براي گرفتن وخرد كردن غذا به كار مي رودبه نظر میرسدحشراتي كه غذاي خود را مي جوندازنظرتكامل پستتر از ساير حشرات باشند .شكل قطعات دهاني سوسری طوري است كه براي جويدن مناسب است .در سطح آرواره ها تضاريس محکم کتینی قرار دارد. آرواره ها گاهي براي گاز گرفتن دست انسان مورد استفاده قرار مي گيرند.
در پشت آرواره هاي روئي يك جفت ديگر آرواره قرار دارد كه ارواره ثانوي يا زيري
خوانده مي شوند. اين ارواره ها ضمائم بند بندي به نام پالپ دارند. پالپها براي مزه كردن وشناسايي غذا بكار مي روند. در زير آرواره ها قطعه واحدي به نام لب زیری ديده مي شوند كه از اتصال دو قطعه آرواره مانند به يكديگر بوجود میآید. در داخل دهان و وسط اين قطعات قطعه واحد زبان شكل يا هيپوفارينكس ديده مي شود.
روي قطعات دهاني همانطور كه در شكل بالا ديده مي شود. لب بالايا لب رويي قرار دارد .در سطح زيري اين قسمت گاهي قطعه كوچكي به نام اپي فارينكس مشاهده مي شود شكل دهان حشراتي كه از شيره گلها وخون جانوران مهم تغذیه مي كنندو يا غذاي خود را ليس مي زنند خرطوم مانند است.
روي سر تقريبا تمام حشرات يك جفت زائده چندين مفصلي به نام شاخك قرار دارد.
گاهي شاخكها بسيار كوچك هستند بوضوح در روي سرحشره ديده نمي شود.
شاخكهاعموما" براي درك حس بويايي و لامسه بكارميروندحشرات هنگام حركت معمولا" دائما" شاخك خودرابه اطراف حركت مي دهندتا از چگونگي وضع اطراف خود, محل قرار داشتن غذا در سرراهشان مطلع شوند.گاهي حشرات ماده بوي بخصوصي از خود خارج مي كنند كه وجودآن را نرها بوسيله شاخكها حس كرده بطرف آنها جلب مي شوند.
شاخك حشراتي كه از نظر تكامل پيشرفته اند حاوي سه بخش متمايز است.
بند اول معمولا"درازتر و باريكتر بوده درحفره شاخك روي سر قرار دارد (Scape)
بند دوم معمولا"كوتاه است و پايه اي براي قرار گرفتن بقيه بندها روي آن
مي باشدpedicl )
شكل بقيه بندها ممكن است شاخك را نخي شانه ای اره اي سنجاقي يا ورقی جلوه دهد.
چشم حشرات دو شكل مشخص دارند. چشم مركب كه داراي چندين عدسي است.
وچشم ساده كه فقط از يك عدسي تشكيل شده است چشمهاي مركب به تعداد يك جفت دردو پهلوي سرحشره قراردارند. و كاملا" مشخص و بزرگ ميباشند.
چشمهاي ساده گاهي براحتي قابل تشخيص نيستندمعمولا"به تعداد دو تا سه عدد روي سرحشرات قرار دارندچشم حشراتي كه زندگی زیرزمین دارندمعمولا" كوچك شده و يا از بين رفته است درحالی كه در حشرات شكاري كاملا" بزرگ است.
سينه: حلقه هاي سه گانه سينه از ناحيه مجاور سربترتيب : حلقه اول، حلقه دوم،حلقه سوم .
خوانده می شود هرحلقه يک جفت پا دارد حلقه اول سينه هميشه بدون بال است.
در حشرات بالدارحلقه هاي دوم و سوم سينه مجموعا" قطعه مشخص وبزرگي را تشکیل
مي دهند( pterothorax (كه به سادگي نميتوان آنها را از هم تميز داد.
بالهای جلويي كه روي حلقه دوم سينه قرار دارند. معمولا" بزرگتر از بالهاي عقبي هستند .
در دو بالان كه فقط يك جفت بال مشخص روي حلقه دوم سينه دارند حلقه هاي اول وسو م سينه آنها بصورت قطعه كوچكي در آمده است .
صفحات كيتيني كه از بهم پيوستن آنها حلقه ها بوجود مي آيند اسكلريت sclerites ) (.نام دارند.
سطح پشتي حلقه اول سينه ملخ زين شكل بوده پرونوتوم( pronotum) نام دارد. پرونوتوم ممكن است با شيارهايي به نواحي سپر( scutum) وسپرچه تقسيم شود. صفحات كيتيني پهلوي سينه ( pleuron )در هرحلقه با شیاری به دو ناحيه
اپی ستروم( Epistrnum ) و اپي مرون ( Epimeron ) تقسيم می شود.
صفحات كيتيني سطح شكمي سينه نيز همانند قسمت پشتي سينه به قسمتهاي:
پرسترنوم( ( presternum
بازی استرنوم ( Basisternum )
استر نلوم (Sternellum) تقسيم مي شوند.
شكل پاهاي حشرات برحسب آن كه براي راه رفتن كندن جهيدن ويا شنا كردن
باشند با هم متفاوت هستند . در اطراف حفره اي كه پا روي سينه قرار مي گيرد
گاهی چند قطعه كيتيني مشاهده مي شود . كوكسا يا تهيگاه قطعه كيتيني
است که پا را به بدن متصل مي كندمفصل كوچك بعداز تهيگاه به صورت زائده اي
یک یا دو بندی به نام تروخانتر ( ( Trochanterاست. ران كه بعد از تروخانتر قرار دارد.معمولا بزرگترین و حجیم ترین قسمت پا است.
بعضي اوقات ساق (Tibia )كه به ران اتصال دارد طويلتر از آن است. معمولا" در
قاعده ساق پا نزديك پنجه ها چندخار قرار دارند. پنجه پاها بين يك تاپنج بند دارند.
بندآخرپنجه پامعمولادوناخن داردكه دروسط آن بالشتكي به نامآروليوم(Arolium ديده ميشود.
بالها: طبقه بندي حشرات بالدار تا حد زيادي بر حسب فرم وشكل بالها صورت مي گيرد .
نام غالب راسته هاي حشرات به پترا ( Petera ) ختم مي شود.
كه از نام يوناني پترون( ( Pteronيعني بال مشتق شده است .مثلا" راسته بال پولك داران
( Lepidoptera ) يا دو بالان( ( Diptera.
حشرات معمولا" دو جفت بال دارند كه غشا توسعه يافته اي از پوست بدن است وروي آن رگبالهايي براي تقويت قرار دارد.
گاهي بافت خارجي دو جفت بال مشابه هستند. مانند سنجاقكها وزنبور ها ولي ممکن است ساختمان بال جلويي چرمي ويا سخت تر از ساختمان بال عقبي باشد.
مانند ملخ ها وقاب بالان حشرات بي بال( Apterygota )هرگز در طول زندگي بال نداشته اند .
در صورتي كه بعضي ازحشرات بالدار بعلت زندگي انگلي بالهاي خود را از دست داده اند مانند ككها وشپشها . بعضي از حشرات مانند سنجاقكها هنگام پرواز بالها را بطور مجزا بحركت در مي آورند ولي غالب حشرات بالهايشان بوسايل مختلفي بيكديگر متصل شده و با هم حرکت می کنند.
شكم: شكم حشرات قاعدتا"۱۱ حلقه دارد. حتي در حشرات ابتدايي معمولا"
فقط ۹ يا ۱۰ حلقه آن قابل تشخيص است . زيرا حلقه هاي ۱و ۱۱ آن بسيار كوچك است.
بعضي از اوقات اتصال حلقه هاي شكم حشرات طوري است كه ظاهرا" بنظر می رسد حتی كمتر از ۹ حلقه اي باشند . حلقه هاي شكم نيز از قطعات
کیتینی تشکیل شده است كه در ناحيه پهلو (( Pleuron اسكلريت كيتيني ندارد ولی سوراخ های تنفسی روی آنها مي باشند قطعات كيتيني پشتي را ترگوم ( Tergum )و قطعات کیتینی سطح زيري آن را استرنوم( Sternum ) خوانند.
معمولا" ضمائم حلقه های ۸ و ۹ شكم حشرات بصورت دستگاههاي تناسلي در آمده اند.
شكل دستگاه هاي تناسلي حشرات نر كه شامل آلت تناسلي و ضمائم آن است .
گاهي ضمائم تناسلي حشرات ماده بصورت نيش خنجر مانندي به نام تخم ريز درانتهاي شكم مشاهده مي شوند اين تخم ريز ها بزاي آن است كه حشرات ماده بتوانند در اعماق خاک یا بافت گیاه تخمگذاری کنند .
در زنبورها زائده خنجرمانند تخم ريز نقشي در اين عمل نداشته وفقط براي دفاع حشره و كشتن شكار بكار مي روند. معمولا در پشت حلقه آخر شكم زائده يك تا چندین مفصلی به نام سرسي ( Cerci) قراردارد. در بعضي از حشرات اسکرلیت بند۱۱ به عقب متمايل شده تشكيل ناحيه اپي پروكت( Epiproct) را مي دهد .
گاهی این قسمت طويل شده وتبديل به دم حشره مي شود.
اعضای داخلی بدن حشرات
چون بدن حشرات اسكلت داخلي ندارد حفره عمومي داخل بدن آنها مانند کیسه ای است كه اندام ها بدون نظم مشخصي در آن قرار مي گيرند. حقيقت این است که اندامهاي بدن حشرات هر يك داخل صفاق مخصوصي هستند كه دنباله آن به زائده كيتيني داخلي
( Apodeme ) ارتباط پيدا مي كند. عموما" حشرات یک دیا فراگم پشتي و يك ديافراگم شكمي دارند كه قلب در بالاي ديافراگم پشتي و يك ديافراگم شکمی قرار می گیرد.
لوله گوارشي به اشكال مختلف است و در بين اين دوديافراگم قرار دارد.لوله هاي اصلي تنفسي يا تراشه ها در دو پهلوي بدن قرار دارند كه به وسيله لوله هاي باريكتري به سوراخ تنفسی در سطح بدن ارتباط پیدا می کنند .
در اينجا به اختصار اعضاي دستگاههای گوارشي ودفع / گردش خون/ توليد مثل
واعصاب/تنفسی سوسری يا سوسك حمام را شرح مي دهيم.
دستگاه گوارشي ودفع: دهان سوسك حمام در سطح شكمي قراردارد كه در امتداددهان قرار گرفته است. حلق به لوله مري و از آنجا به كيسه هاي چینه دان – پیش معده و معده كه حجيم تر هستند ارتباط پيدا مي كند. دو غده بزاقی در اطراف لوله مري قرار دارند كه محتويات آنها در نزديكي هيپوفارينكس در حلق مي ريزد.
چینه دان كيسه بزرگي است كه پس از تغذيه حشره غذا در مرحله اوليه در آن ذخيره مي شود.در اطراف معده ممكن است كيسه هايي باشند كه غذا در آنها پخش شده و ترشحات آن موجب هضم غذا مي گردد. در دنباله معده بخش مياني دستگاه گوارشی یا قسمت میانی روده قرار دارد در روده مياني غذاي هضم شده به تدريج جذب مي گردد و از راه خون در اختیار تمام سلولها بدن قرار میگیرد .در محل اتصال روده میانی به روده آخر لوله های باریکی قرار دارند که بطورآزاد درمقابل گردش خون قرار مي گيرند. این لوله ها که به نام لوله هاي مالپيگي معروف هستند اوره يا ساير مواد زائد متابولیکی را از راه خون جذب نموده به روده بزرگ انتقال مي دهند . در انتهاي دستگاه گوارشي راست روده قراردارد که به مخرج ختم میگردد.
دستگاه گردش خون:در زير پوشش كيتيني پشت شكم سوسك حمام لوله طویل آئورت و قلب قرار دارد كه اطراف آن ۱۱دريچه ديده مي شود . ابتداي لوله قلب را آئورت مي نامند و خون ازآن در حفره سر به خارج مي ريزد . خون از حفره عمومی بدن وارد دريچه هاي لوله پشتي يا قلب مي شود . در اثر تپش قلب و با کمک ماهیچه های آن و يا حركات ديا فراگمها و تنفس خون به طرف جلو رانده مي شود . دریچه ها که در طول قلب هستند طوري ساخته شده اند كه خون فقط به آنها داخل مي شوند و راه بازگشت ندارد.بنابراين در سيستم دستگاه گردش خون حشرات رگ وجود ندارد و خون بین دستگاه ها و حفره هاي بدن با فشاري كه از آئورت به آن وارد مي شود جريان پيدا كرده مجددا" به قلب باز مي گردد .
دستگاه تنفسي:شامل لوله هاي انتقال هواست كه به كيسه هاي هوايي ختم می شوند.
دستگاه توليد مثل: حشره ماده سوسري يا سوسك حمام دو تخمدان دارد كه هر تخمدان از ۸ لوله تخم تشكيل شده است. هر لوله تخم در قاعده پهن درانتها باريك ونخ مانند است كه حاوي يك تخم مي باشد.لوله هاي دو تخمدان درقاعده با يك لوله مشترك به اطاقچه نگهداري تخم مربوط مي شوند. در اين محل كيسه ذخيره اسپرم قراردارد. تخمها به تعداد ۱۶عدد در كپسول قهوه اي رنگی در اطاقچه مزبور نگهداري مي شوندو بعد از مدتي مانند دانه هاي لوبيا از انتها ی بدن حشره ماده به زمين مي افتند.
دستگاه توليد مثل نرها شامل بيضه هاي نخ مانندي در دو پهلوي حلقه هاي ۴ و ۵ شكم است بيضه ها كوچك هستند و به سختي مي توان در تشریح آنها را يافت. انتهاي بيضه ها لوله هاي باريك هدايت اسپرم قراردارند.
معمولا" غده هاي ترشحي ضميمه دستگاه تناسلي نر يا ماده در قائده شكم قراردارند.
اسپرم يا تخم همراه با ترشحات اين غدد به خارج مي ريزند.
اسپرم سوسري به صورت كيسه اي وارد كيسه ذخيره اسپرم حشره ماده مي شود.
اسپرم ها پس ازآن كه تخم هاي داخل بدن ماده به رشد معيني رسيد با آن
آمیخته كپسول تخم را بارور مي نمايند
این وبلاگ درباره هر موضوعی که خودم درباره آن مطالعه کردم و برایم جالب بود است .